Kompozisyon ve Kompozisyon'u Anlamak!

Bence fotograf egitiminin en basit kismi teknik egitimi iken en zor kismi da kompozisyon egitimi. Yani gormeyi bicimlendirmek. Bu buyuk oranda kisinin sanatsal ve entellektuel birikimi ile alakali.

Ornek vermek gerekirse, bir portre fotografcisinin, teknik, isik vs gibi konular disinda modelinin guzel poz vermesini saglayabilmesi icin hangi vucut seklinin hangi pozisyonlarda nasil gozuktugunu biliyor olmasi lazim. Zayif bir modelin verecegi poz ile tombul bir modelin verecegi bir poz anatomik olarak ayni sonucu veremez. Dolayisiyla portre fotografcisinin, insan anatomisini iyi biliyor olmasi lazim. Bunu da sanat tarihindeki cok onemli eserleri inceleyerek elde edebilir, mesela unlu heykelleri, ya da unlu tablolari. (Tabii ki bu beceriyi, bilgi birikimini sadece bu sanat dallarindan alir demiyorum; vurgulamak istedigim nokta sanatin diger kollarinin fotografa cok buyuk etkisi oldugu.)

Ayni sey bir manzara fotografcisi icin de gecerli, stok fotografcisi icin de.. Mesela fotograf egitmlerinde isik ve isigin yonleri ve ozellikleri anlatilirken Caravaggio veya Vermeer gibi ressamlarin eserlerinden ornekler verilmesi cok normaldir.

Hiperfokal Mesafe (Hyperfocal Distance)

Bir okurumdan gelen bir soru üzerine detaylı olarak yazmaya karar verdiğim bir konu hipefokal uzunluk ya da mesafe (hyperfocal distance)

Aslında açıklaması çok basit, ama anlaması ve daha da önemlisi uygulaması biraz kafa karıştırıcı olabiliyor. Ama hiperfokal mesafe nedir ne değildir onu anlatmadan önce, net alan derinliği ile ilgili olan 1/3 ve 2/3 konusunu hatırlatmak istiyorum. 

Net Alan Derinliği ile ilgili olan yazımda anlattığım üzere, fotoğrafta kabul edilebilir derecede net olan alan diye tanımlanan "net alan"'ın 1/3lük kısmı fotoğrafı çekilen konunun önünde yani konu ile sizin aranızda, geriye kalan 2/3lük kısmı ise konunun arkasında kalır. Belki aşağıdaki grafik bunu daha net açıklayabilir.

F Stop

Dylan Bennet tarafından hazırlanmış diyafram değerlerinin mantığını ve nasıl hesaplandığını anlatan çok güzel ve sade hazırlanmış bir video. Ne yazık ki İngilizce ve biraz da matematik bilgisi gerekiyor.

Oldukça faydalı bence, diğer videolarını da Youtube sayfasından görebilirsiniz.

Keskinlik Nedir ?

Uzun zamandır gezi fotoğrafları veya çeşitli video’lar paylaşıyordum, fotoğraf üzerine pek yazı yazmamıştım. Bence en önemli konulardan birisi olan keskinliğe değinmek istiyorum.

Aslında, daha evvel bahsetmiştim, uzun zamandan beri fotoğraflarda keskinlik ve bunun işleme programları ile nasıl düzeltilebileceğinin üzerine araştırma yapıyorum. Beni bilen bilir, fotoğrafı ilk açtığımda 100% büyütüp keskinliğini kontrol ederim mutlaka, hatta bazı arkadaşlarım bana pixel manyağı derler :) Eminim siz de şahit olmuşsunuzdur makinadan çıkan RAW fotoğraflarda mutlaka bir keskinlik eksikliği vardır. Ve bu beni çıldırtır açıkcası.

İnternette çok fazla kaynak var, bunların hepsine ulaşmak çok uzun sürmedi, uzun süren açıkcası bu yazıyı hazırlamak oldu :)

Peki keskinlik nedir ?

Lighting Persona

Internette fotoğraf üzerine çok fazla eğitim videosu bulabiliyorsunuz. 

Aşağıdaki de bunlardan birisi.

Özellikle flaş kullanımı konusunda çok başarılı olan ve Canon flaşlar için yazılmış olsa da her türlü flaşın kullanımı için son derece faydalı olan "Speedlighter's Handbook" kitabının yazarı Sly Arena'nın New York'daki B&H Superstore'da portrelerde nasıl ışıklanıdırma yaptığını anlattığı seminerin kaydı.

Özellikle flaş konusunda ilgiliyseniz çok beğeneceğinizden eminim.

Merhabalar

Merhabalar

Tekrardan çok uzun zamandır yazamıyorum blog'a ne yazık ki.. Tabii ki de her zaman ki gibi sebebim işlerimin yoğunluğu, araya bazı sağlık işleri de girdi ama herşey düzene giriyor yavaş yavaş, şimdi iyiyiz :)

Peki fotoğraf üzerine neler oluyor benim tarafta, en azından onu anlatayım dedim. Uzun zamandır iki konu üzerine kafayı takmış durumdayım. 

Bir tanesi bir çekim tekniği, Canon makinalarda AI Servo diye adlandırılan ve Nikon'larda ise Continous Focusing diye adlandırılan konu üzerine uğraşıyorum. Her ikisinde de mantık aynı, hareketli konularda netleme yaptıktan sonra netlemenin konuyu takip etmesi üzerine bir teknik. Bildiğiniz üzere fotoğraf makinaları netlik yaparken konumuzun ağaç mı, insan mı, el mi, göz mü diye ayırt etmiyor (tabii ki d-SLR makinalar için konuşuyorum, kompak makinalarda gülümseme ve yüz tanıma algoritmaları çok gelişti, bunları ayrı tutuyorum). Belli bir mesafedeki düzleme (yani uzaklığa) netlik yapıyor fotoğraf makinası ve alan derinliğine bağlı olarak o düzlemdeki ve o düzlemin önünde ve arkasında yer alan belli bir alanı netliyor. Ama konumuz hareketli ise (koşan çocuk mesela veya uçan bir kuş) bu net alandan çabucak çıkabilir ve fotoğrafta ana konumuz netsiz ya da flu olabilir. İşte AI Servo çekim modu ile netleme yaptıktan sonra bu focus'n hareket eden konuyu takip etmesini sağlayabiliyorsunuz. Buraya kadar herşey harika...

1. Perde - 2. Perde

Hayır, hayır.. Opera ya da tiyatroya gitmedim bu haftasonu :)

Aslında bu yazının kaynağı ben değilim, ben sadece aracıyım bu sefer.

Internette son zamanlarda bulduğum en yararlı videolardan birisini paylaşmak istiyorum.

Fotoğrafta Eşitlik Kanunu

Bir önceki stop!!! başlıklı yazımda çekeceğimiz fotoğrafta makinanın içindeki pozometre doğru pozlama yani 0 pozlama için f/8 ve 1/60 değerlerini verdiyse ve biz de bu değerleri f/5.6 ve 1/125 olarak değiştirirsek ne olur diye sormuştum.

Bu sorunun cevabı da bu yazının konusu.

Tekrar meşhur skalamıza bakalım. Üst satırda enstantane sürelerini saniye cinsinden belirtirken alt satır da diyafram değerlerini gösteriyor ve her iki satırda da sağa doğru gitmek daha az ışık sola doğru gitmek ise daha fazla ışık anlamına geliyor.

stop!!!

1 stop az pozlansaymış daha iyi olurmuş.. Bu ortamdaki ışıkta 3-4 stop ışık farkı var. Bu yeni modelleri 8 stopa kadar farkları kaydedebiliyor. 

Yukarıdakiler ve bunlara benzer binlerce cümle içerisinde stop ifadesi geçiyor. Nedir peki bu stop ?

Pozlama, Diyafram ve Enstantane

Mailime gelen sorulara, google trends istatistiklerine ve blogun istatistiklerine baktığım zaman genelde fotoğraf üzerine en çok aranan konunun pozlama üzerine olduğunu görüyorum. Her ne kadar bu konu ve ilintili diğer konular hakkında daha evvel yazmış olsam da, bu yazılar blogging'e ilk başladığım zamanda yazdığım konulardı ve dolayısıyla şimdi okuduğumda her ne kadar çok basit bir şekilde yazmaya çalışmış olsam da gene de biraz teknik kaldıklarını düşünüyorum.

O nedenle, fotoğrafın temeli olan pozlama, ISO, enstantane ve diyaframa tekrardan değinmek istiyorum.

Internette en çok aranan cümlelerden birisi "Pozlama Nedir" cümlesi.

Lensleri Okumak

Lensler üzerinde bir çok şey yazıyor. Özellikle kısaltmalar iyice kafa karıştırıcı. Bu kısaltmaların ne anlama geldiğini bu yazımda yazmıştım.

Bir de özellikle lenslerin önünde bazı rakamlar var ki bunlar bence lens alınırken dikkat edilmesi gereken rakamlar. Şimdi de bunları açıklayalım.

Kıyaslama(ma)

Severek takip ettiğim birisi olan Scott Bourne bu link'teki yazısında çok güzel bir noktaya parmak basmış. 

Fotoğrafçının kendisini başka fotoğrafçılarla kıyaslaması konusuna...

Son derece katıldığım bir yazı, isteyenler yukarıda vermiş olduğum link'ten okuyabilirler ama herkes İngilizce bilmek zorunda değil diye düşünerek ben gene de burada kısa bir özetini vermek istiyorum.

AI Servo

Canon kullanıcıları tarafından AI Servo, Nikon kullanıcıları tarafında Continous Focusing olarak bilinen AI Servo, aslında hareketli konuların çekiminde büyük kolaylık sağlayan bir netleme yöntemi.

Ama AI Servo’nun nasıl kullanıldığına geçmeden önce, netleme ya da focus kavramını tekrardan bir hatırlayalım.

Fokal Çarpan / Crop Factor

Full Frame ile ilgili bir önceki yazımda, kullandığımız fotoğraf makinasının full frame olup olmamasın lenslerin odak uzunluklarını da etkilediğini söylemiştim.

Şu anda satılmakta olan tüm lenslerin odak uzunlukları 35 mm’lik bir film ebatındaki algılayıcı sensörlerde (ya full frame dijital sensörler ya da negatif filmlerde) aldıkları odak uzunluğunu göstermektedir. Yani 50 mm’lik bir lens, full frame için 50 mm’dir.

Full Frame

Gelen bazı sorulara göre crop factor yani fokal çarpan üzerine bir yazı yazmak istiyordum aslında. Ama fokal çarpanı düzgün anlatabilmem için önce full frame’den bahsetmem lazım.

Dijital fotoğraf makinalarında kullanılan sensörün boyutlarının bir negatif film ebatlarına (36 mm x 24 mm) eşit olması halinde bu makinaya full frame makina denir. (Canon EOS 5D Mark II ve daha üst seviyelerdeki Canon 1D Mark III gibi profesyonel makinalar ile Nikon’un D700 modelini ve gene daha profesyonel modeli olan D3 gibi makinaları örnek olarak gösterebiliriz.)

Bokeh

“Bokeh”, takip ettiğim forum ve bloglarda sıkça karşılaştığım bir terim.

Peki ne demek bu Bokeh ?

Aslında kelime anlamı çok basit, fotoğraftaki net alanın dışında kalan bölgelerdeki bulanıklığın içinde yer alan ışıklı alanlar veya ışık yansıtan yüzeylerde oluşan ışık lekelerinin estetik kalitesi anlamına geliyor.

Spot Ölçüm

Daha evvel yazmış olduğum Hangi Ölçüm Modu ve Poz Ölçüm Modları yazılarımda ölçüm modları hakkında genel bir bilgi vermeye çalışmıştım. Şimdi ise spot ölçüm modunu nasıl kullanabileceğimize dair birkaç ipucu vermeye çalışacağım.

Spot ölçüm modunda bildiğiniz üzere kadrajın sizin belirlediğiniz %1-%5 arasında bir bölümünden ışık okunuyor. Bu istediğiniz bölgeyi belirlemek ise çok kolay, ölçüm modunuzu makinada spot ölçüme getiriyorsunuz. Ve spot ölçüm yapacak olan netleme noktasını kadrajda istediğiniz yere denk getiriyorsunuz ve yarım deklanşör yapıp okumanızı gerçekleştiriyorsunuz ve sonra da tam deklanşör ile fotoğrafınızı çekiyorsunuz. Ama bunu yaparken çok dikkatli olmanız lazım çünkü spot ölçüm çok riskli bir ölçüm modu ve nereden okuma yapacağınız fotoğrafınızın nasıl pozlanacağını direk etkiliyor.

Pozlama Telafisi

Uzun bir aradan sonra merhabalar. Tahmin edileceği üzere işlerim çok yoğun ve blog’a hiç vakit ayıramadım. Ama sonunda zincirleri kırıyorum :)

Pozlama telafisi konusundan daha önce bahsetmiş olmakla beraber biraz daha bahsetmek istiyorum bu sefer.

Fotoğraf makinalarının içindeki pozometre, orta ton olarak kabul edilen %18 gri’ye göre kalibre edilmiş olduğu için, fotoğraflarda genelde açık alanları yani beyazları ve koyu alanları yani siyahları %18 gri’ye çekmeye çalışır. Ve ortaya beyaz veya siyah olması gerekirken daha ziyade gri olarak beyazlar veya siyahlar çıkar.

Hangi Ölçüm Modu ?

Bir önceki yazımda poz ölçüm modları hakkında kısa bir bilgi vermiştim.

Şimdi ise hangi modu hangi durumlarda kullanabileceğimize dair kısa bilgiler vermeye çalışacağım.

Genel/Matrix Ölçüm modunda kadrajımız birden çok alana bölünerek her alandan gelen ışık değerleri ayrı ayrı değerlendirilerek pozlama değerleri bulunduğu için kadrajın içindeki tüm ışık kaynakları değerlendirilmiş oluyor. Bu nedenle hemen hemen her ortamda rahatça kullanılabilecek ve doğru sonuç verebilecek bir ölçüm modu. Benim makinam genelde bu modda duruyor. Ancak konunun arkadan aydınlandığı veya çok kontrastlı ışık bölgelerin bulunduğu kadrajlarda doğru sonuç veremeyebiliyor. Bu nedenle diğer ölçüm modlarına da hakim olmakta ve gerekirse onları kullanmakta da fayda var.

Poz Ölçüm Modları

Bildiğiniz üzere fotoğraf makinalarında çeşitli poz ölçüm modları var ve bunlar kullandığınız kameranın markasına göre değişik isimler ile adlandırılıyorlar.

Her ne kadar isimler farklı olsa da aslında poz ölçüm modlarını dört genel kategoride inceleyebiliriz:

Genel/Matrix Ölçüm Modu (Evaluative/Matrix Metering)

Merkez Ağırlıklı Ölçüm (Center Weighted Metering)

Kısmi Ölçüm (Partial Metering)

Spot Ölçüm (Spot Metering)

Bu modlardan birisini seçtiğinizde yapmış olduğunuz şey aslında makinanın pozometresine ışığı belli alanlardan okumasını söylemek.

Genel ölçüm modunda, kadrajın tamamından ışık okunurken, merkez ağırlıklı ölçüm modunda ise kadrajın ortasında kalan %60-%80’lik bir alandan ışık okunuyor. Kısmi ölçüm modunda kadrajın merkezinden ve merkezin yakın çevresinden (kadrajın merkezde yer alan %10-152lik alanından) ışık okunurken spot ölçüm modunda ise kadrajın %1 ile %5’lik bölümünden ışık okunuyor.

Merkez ağırlıklı ölçüm modunda merkezdeki %60 - %80’lik alandan ışık okunurken bu alanın dışında kalan kenardaki diğer alanlardan da ışığın okunduğunu ama bu alanların pozlama değerlerine etkisinin daha az olduğunu da belirtmek gerekli.

Aşağıdaki fotoğraf bu modların birbirinden farkını görsel olarak anlatmak açısından faydalı:

Peki hangi durumda hangi modu seçeceğiz ?

O da bir sonraki yazının konusu olsun.